Laatst kreeg ik de vraag hoe het toch kan dat ik regelmatig een ochtend ga wandelen of soms in mijn eentje een nachtje weg ben. Mijn antwoord is eigenlijk altijd heel simpel.
“Ze hebben een vader.”
Ik zeg het vaak met een glimlach, maar eigenlijk zit daarin iets wat me steeds vaker opvalt. Veel moeders voelen zich verantwoordelijk voor bijna alles wat met hun kinderen te maken heeft. Niet alleen voor de praktische zorg, maar ook voor alle onzichtbare taken die de hele dag door in je hoofd zitten.
Wie vraagt de BSO aan voor na de vakantie? Zijn de gymschoenen nog groot genoeg? Wanneer is het kinderfeestje ook alweer? Hebben we al een cadeautje voor de juf? Welke speelafspraken moeten nog gemaakt worden? En hoe help ik mijn kinderen eigenlijk om God steeds beter te leren kennen?
Onzichtbare taken: mental load
Het zijn gedachten die voortdurend door je hoofd gaan. Niemand ziet ze, maar ze kosten wel energie. Dat is precies wat bedoeld wordt met de mental load: niet zozeer het uitvoeren van alle taken, maar het voortdurend degene zijn die overal aan moet denken.
Ik herken dat zeker bij mezelf. Als de zomervakantie eraan komt, ben ik degene die de vakantie boekt, de opvang regelt, bedenkt welke spullen er na de zomer nieuw gekocht moeten worden, de verjaardag van onze dochter voorbereidt en ondertussen ook nog probeert leuke uitjes te bedenken. Daarnaast denk ik veel na over de opvoeding van onze kinderen en over de vraag hoe we hen kunnen helpen om een eigen relatie met God op te bouwen.
Dat is niet omdat Johannes dat allemaal niet wil doen. Integendeel. Hij pakt veel op, kookt regelmatig, gaat naar school voor activiteiten en is net zo goed thuis als een van de kinderen ziek is. Toch merk ik dat veel van het denkwerk automatisch bij mij terechtkomt. Vaak omdat ik het zelf al heb geregeld voordat ik überhaupt heb bedacht dat ik het ook had kunnen delen.
Mental load: zo breng je er verandering in
Volgens mij begint daar ook een belangrijke verandering. Niet bij de vraag of mannen méér moeten doen, maar bij het besef dat we samen ouders zijn. Onze kinderen zijn niet in de eerste plaats mijn verantwoordelijkheid. Ze zijn van ons allebei.
Het christelijke beeld van moeders en moederschap is nog steeds een heel groot en heilig beeld. Ook al werkt een moeder, haar eerste ‘bediening’ of ‘roeping’ is thuis. Ook is het beeld van een ‘goede moeder’ vaak nog dat deze veel thuis is. Dat heeft vaak ook te maken met Bijbelse argumenten (bijvoorbeeld: Kinderen zijn een geschenk van de HEER, de vrucht van de schoot is een beloning van God. Psalm 127:3). Ook ik geloof dat onze (mijn) kinderen het belangrijkst zijn. Elke keer als ik bij een begrafenis van een vader of moeder ben, zie ik dat alles uit het leven van diegene wegvalt en overblijft wat deze man of vrouw aan en in zijn of haar kinderen heeft nagelaten. Wij begeleiden hen naar het opgroeien tot geliefde en sociale volwassenen die hopelijk van betekenis gaan zijn in de maatschappij en dat is een groot iets.
Je moederschap is niet je identiteit
Maar zowel Johannes als ik leveren daar ons aandeel in. Zijn aanwezigheid thuis is net zo gewenst als de mijne. Mijn dochter schreef laatst in een briefje aan Johannes: ‘Als mama weg is doen wij altijd zulke leuke dingen’ 🙂 en dat liet me maar weer eens zien dat ik gemist kan worden. Veel moeders denken nl van niet. Dat heeft er ook mee te maken dat zij het moederschap vaak als onze identiteit zien. Maar als vrouw zijn we zoveel meer. Het moederschap is een van de (mooiste!) rollen die je mag vervullen maar we zijn ook dochter, collega, zus, vriendin en zoveel meer. En wat als je geen moeder wordt? Ik zie het als een teken des tijds dat vrouwen nu vaak hun identiteit buíten zichzelf halen, bijvoorbeeld uit hun kinderen maar ook uit materieel succes of bevestiging van anderen. Er wordt veel ‘gedwaald’ op zoek naar zekerheid, terwijl die al ligt in wie je bent in Christus. En daaruit volgt een hang naar alles perfect willen doen, inclusief het opvoeden van de kinderen, waardoor de lat nog hoger komt te liggen en dus de mental load ook.
Eerlijk de mental load samen verdelen
Regelmatig hoor ik vrouwelijke ondernemers die ik adviseer, zeggen: “Het inkomen van mijn man is het belangrijkste. Dat van mij is maar een extraatje.” Daarmee maken vrouwen hun eigen werk vaak kleiner dan het is. Terwijl een gelijkwaardige verdeling thuis juist begint met het serieus nemen van elkaars werk, talenten en verantwoordelijkheden. Johannes neemt mijn werk serieus en ik het zijne. Daardoor is het voor ons ook vanzelfsprekend dat we samen verantwoordelijkheid dragen voor ons gezin.
Dat betekent niet dat alles altijd precies eerlijk verdeeld is. Dat hoeft ook niet. Er zijn weken waarin ik meer doe en weken waarin Johannes meer oppakt. Maar het uitgangspunt is wel hetzelfde: we lossen het niet alleen op, we doen het samen.
Juist daarom denk ik dat we als moeders soms ook eerlijk naar onszelf mogen kijken. Hebben we alles werkelijk gedeeld? Of zijn we zo gewend geraakt om overal zelf aan te denken, dat we anderen nauwelijks de kans geven om verantwoordelijkheid te nemen?
Ik geloof niet dat de oplossing voor mental load alleen ligt in betere planningen of efficiëntere lijstjes. Volgens mij begint het veel eerder, bij het besef dat je het gezin niet in je eentje hoeft te dragen. Je kinderen hebben niet alleen een moeder die van hen houdt. Ze hebben ook een vader.
En dat mag zichtbaar worden.
Vijf manieren waarop wij de mental load proberen te delen
1. Plan iedere week een gezins-overleg.
Wij zitten elke zondagavond samen om de komende week door te nemen. Niet alleen de afspraken in de agenda, maar juist ook alles wat níét in de agenda staat. Wie regelt de cadeautjes? Wie schrijft de kinderen in? Welke formulieren moeten nog ingevuld worden? Door het uit te spreken blijft het niet alleen in mijn hoofd zitten.
2. Zorg dat alle informatie bij jullie allebei binnenkomt.
Opvallend genoeg worden bij school- en sportclubs vaak automatisch alleen moeders toegevoegd aan appgroepen. Vraag bewust of ook je partner toegevoegd kan worden. Als alle informatie alleen bij één persoon binnenkomt, blijft diegene automatisch ook verantwoordelijk.
3. Neem elkaars werk serieus.
Of je nu fulltime werkt, parttime werkt, thuis bent of een eigen onderneming hebt: spreek naar elkaar uit dat beide werkzaamheden ertoe doen. Ook als je thuis bent, dan doen jouw taken er ook toe. Zodra het werk van de één belangrijker wordt gevonden dan dat van de ander, verschuift vaak ook ongemerkt de verantwoordelijkheid thuis.
4. Laat los dat jij overal als eerste aan moet denken.
Dat vond ik misschien nog wel de lastigste. Niet alvast de traktatie bestellen voordat je partner erover heeft kunnen nadenken. Niet automatisch alles zelf regelen omdat dat sneller voelt. Verantwoordelijkheid delen betekent soms ook verdragen dat iemand anders het op zijn of haar manier doet.
5. Spreek waardering uit voor het onzichtbare werk.
We bedanken elkaar vaak voor een gekookte maaltijd of een opgeruimde kamer, maar veel minder voor alles wat voorafging aan dat ene moment. Juist het zien van het onzichtbare werk zorgt ervoor dat je je samen verantwoordelijk blijft voelen.
Misschien is dat uiteindelijk wel de mooiste vraag die je elkaar kunt stellen: welke dingen draag jij op dit moment in je hoofd waar ik geen idee van heb?
Luister ook de Villavie podcast over de mental load.
Foto omslag: Ditta van Gent / Foto in blog: Chanel Fotografie
